Tại sao cần lắp van xả nước tự động cho bình tích và máy sấy khí?

Trong quá trình đi khảo sát và bảo trì tại các nhà xưởng, đội ngũ kỹ thuật của PSI Việt Nam thường gặp một hình ảnh rất quen thuộc: Những chiếc bình tích áp chứa đầy nước, thậm chí khi mở van xả đáy, nước phun ra xối xả cả chục phút mới hết.

Hệ quả là khí nén đi vào dây chuyền sản xuất mang theo lượng nước khổng lồ, làm rỉ sét xi lanh, hỏng van điện từ và tệ hơn là làm lỗi sản phẩm (đặc biệt trong ngành sơn, thực phẩm, dệt may). Nguyên nhân đơn giản chỉ vì: Nhân viên vận hành quên xả nước bằng tay mỗi ngày.

Để giải quyết vấn đề “nhớ nhớ quên quên” này, Van xả nước tự động (Auto Drain) ra đời. Đây là một linh kiện tuy nhỏ bé, giá trị không cao nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng, là “người bảo vệ thầm lặng” giúp khí nén luôn khô ráo.

Bài viết này, PSI Việt Nam sẽ cùng bạn mổ xẻ chi tiết về các loại van xả nước, vị trí lắp đặt tối ưu và cách khắc phục tình trạng khí nén bị ướt.

Van xả nước tự động là gì?

Tóm tắt nhanh: Van xả nước tự động (Auto Drain Valve) hay còn gọi là cốc xả nước/bẫy nước, là thiết bị có chức năng tự động thu gom và xả bỏ lượng nước ngưng tụ (bao gồm nước, dầu và cặn bẩn) ra khỏi hệ thống khí nén mà không cần sự can thiệp thủ công của con người.

Trong quá trình nén khí, không khí nóng đi qua giàn làm mát và máy sấy sẽ ngưng tụ thành nước. Nếu không được loại bỏ, lượng nước này sẽ đi theo đường ống phá hủy mọi thứ trên đường đi của nó. Auto Drain chính là “cửa thoát hiểm” của lượng nước này.

Tại sao phải lắp đặt van xả nước tự động ngay lập tức?

Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ rằng: “Cứ bảo công nhân cuối ngày ra vặn van xả đáy bình tích là xong, tốn tiền mua van tự động làm gì?”. Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam lại khác:

1. Yếu tố con người: Không ai có thể đảm bảo 100% ngày nào cũng nhớ xả nước. Chỉ cần quên 2-3 ngày trong mùa nồm ẩm, bình tích áp 1000 lít có thể chứa tới vài chục lít nước.

2. Bảo vệ thiết bị đầu cuối: Nước đi vào xi lanh khí nén sẽ làm rửa trôi mỡ bôi trơn, gây kẹt và xước nòng.

3. Chống rỉ sét đường ống: Nước đọng lâu ngày gây ăn mòn đường ống sắt, tạo ra vảy rỉ sét làm tắc nghẽn các bộ lọc.

4. Tiết kiệm nhân công: Với những hệ thống lớn có hàng chục điểm xả (dưới máy nén, dưới bình, dưới các cấp lọc, máy sấy…), việc đi xả tay từng điểm là cực kỳ mất thời gian.

Phân loại các dòng van xả nước khí nén phổ biến

Hiện nay trên thị trường có 3 loại cốc xả nước khí nén chính. Dựa trên kinh nghiệm của PSI, chúng tôi sẽ phân tích ưu nhược điểm để bạn dễ lựa chọn:

1. Van xả nước dạng cơ (Cốc xả dạng phao)

Đây là loại phổ biến nhất, thường thấy dưới đáy các cốc lọc hoặc lắp rời (như mã AD402, HAD20B…).

• Nguyên lý: Bên trong có một chiếc phao. Khi nước dâng lên, phao nổi lên mở lỗ xả để nước thoát ra. Khi nước hết, phao hạ xuống đóng lỗ xả.

• Ưu điểm: Giá rẻ, dễ lắp đặt, không cần dùng điện (an toàn cháy nổ).

• Nhược điểm: Dễ bị tắc nếu nước có nhiều cặn bẩn hoặc keo dầu. Gioăng cao su dễ bị lão hóa gây rò rỉ khí.

2. Van xả nước điện từ (Timer Drain – Xả theo thời gian)

Loại này thường dùng cho bình tích áp hoặc đáy máy nén khí trục vít.

• Nguyên lý: Sử dụng một cuộn coil điện từ và bộ hẹn giờ (Timer). Bạn cài đặt thời gian: Ví dụ cứ 30 phút (OFF time) thì mở van xả 5 giây (ON time).

• Ưu điểm: Ít bị tắc nghẽn hơn loại phao, hoạt động tin cậy, cài đặt linh hoạt.

• Nhược điểm: Phải đấu điện. Nhược điểm lớn nhất là gây thất thoát khí nén. Đến giờ là van mở, dù trong đó có nước hay không, van vẫn xả khí ra ngoài gây lãng phí điện năng máy nén.

3. Van xả nước cảm biến (Zero Loss Drain – Không tổn hao khí)

Đây là dòng cao cấp nhất (như các hãng Bekomat, Atlas Copco EWD…).

• Nguyên lý: Sử dụng cảm biến điện dung để đo mức nước. Khi nước đầy đến mức quy định, van mở xả nước. Khi nước vừa hết, van đóng lại ngay lập tức trước khi khí nén kịp thoát ra.

• Ưu điểm: Tiết kiệm năng lượng tuyệt đối (Zero Loss), không tắc nghẽn, thông minh.

• Nhược điểm: Giá thành đầu tư ban đầu cao.

Những vị trí “chiến lược” bắt buộc phải lắp bẫy nước

Để xử lý triệt để khí nén bị ướt, bạn không chỉ lắp một cái là xong. Theo quy chuẩn kỹ thuật của PSI Việt Nam, một hệ thống chuẩn cần lắp bẫy nước tại các vị trí sau:

1. Dưới đáy bình tích áp (Receiver Tank)

Đây là nơi ngưng tụ nước nhiều nhất trong hệ thống. Khí nén từ máy nén đi ra có nhiệt độ cao, khi vào bình tích rộng lớn sẽ giảm tốc độ và nhiệt độ, khiến hơi nước ngưng tụ xuống đáy.

• Khuyến nghị: Nên dùng van xả dạng hẹn giờ (Timer) hoặc dạng phao quả lô (HAD20B) vì lượng nước ở đây rất lớn và cặn bẩn nhiều.

2. Dưới giàn tách nước (Water Separator)

Bộ phận này thường nằm ngay sau máy nén khí. Nhiệm vụ của nó là tách nước ly tâm. Cần một van xả tự động hoạt động liên tục để xả lượng nước này đi.

3. Dưới máy sấy khí (Air Dryer)

Máy sấy tác nhân lạnh làm lạnh khí xuống 3°C để ép nước ngưng tụ. Nếu van xả nước của máy sấy bị hỏng, nước sẽ dâng lên và bị khí nén cuốn ngược trở lại đường ống, làm vô hiệu hóa chức năng sấy.

• Lưu ý: Đây là lỗi phổ biến nhất khiến máy sấy chạy nhưng khí vẫn ướt.

4. Dưới các bộ lọc đường ống (Line Filters)

Các cấp lọc thô, lọc tinh đều có chức năng giữ lại nước và dầu. Đáy cốc lọc bắt buộc phải có van xả tự động (thường là loại phao tích hợp sẵn).

Hướng dẫn lắp đặt và bảo dưỡng van xả nước đúng cách

Lắp đặt van xả nước tưởng chừng đơn giản nhưng PSI Việt Nam đã phải đi sửa lại cho rất nhiều khách hàng vì lắp sai kỹ thuật.

1. Nguyên tắc lắp đặt

• Luôn lắp van chặn (Ball valve) phía trước: Để khi van xả hỏng hoặc cần vệ sinh, bạn có thể khóa khí lại để thao tác mà không cần dừng toàn bộ hệ thống.

• Lắp thêm lọc Y (Y-strainer) đối với van điện từ: Van điện từ có lỗ xả nhỏ, rất dễ bị kẹt bởi mạt sắt hoặc cặn rỉ. Lắp lọc Y phía trước giúp bảo vệ van bền bỉ hơn.

• Lắp đúng chiều: Van dạng phao bắt buộc phải lắp phương thẳng đứng. Nếu lắp nghiêng, phao sẽ bị kẹt.

2. Khắc phục sự cố thường gặp

• Van xả liên tục không ngắt (xì khí mạnh):

  • Với van phao: Do cặn bẩn kẹt ở gioăng làm kín. Cần tháo ra vệ sinh sạch sẽ.

  • Với van điện: Do cài đặt thời gian xả (ON) quá dài hoặc van bị kẹt lò xo.

• Van không xả nước (nước đầy bình):

  • Với van phao: Phao bị thủng chìm xuống đáy hoặc lỗ xả bị tắc nghẽn hoàn toàn.

  • Với van điện: Cháy cuộn coil điện từ hoặc tắc lỗ kim.

Tư vấn từ PSI Việt Nam: Nên chọn loại van nào tối ưu chi phí?

Chúng tôi hiểu mỗi doanh nghiệp có ngân sách và yêu cầu khác nhau. Dưới đây là gợi ý từ PSI:

• Đối với xưởng nhỏ, khí nén không quá bẩn: Sử dụng Van xả dạng cơ (Phao ngoài) như mã HAD20B hoặc AD402.

  • Lý do: Ngon – Bổ – Rẻ. Lỗ xả lớn, ít tắc, dễ thay thế, giá thành chỉ vài trăm nghìn đồng.

• Đối với bình tích áp lớn, môi trường nhiều bụi: Sử dụng Van xả điện từ (Timer).

  • Lý do: Lực xả mạnh giúp đẩy được cặn bẩn ra ngoài. Độ bền cao.

• Đối với nhà máy yêu cầu tiết kiệm điện năng tối đa (Dệt may, điện tử): Sử dụng Van xả Zero Loss (Cảm biến).

  • Lý do: Tuy đắt tiền mua ban đầu nhưng bù lại tiết kiệm được lượng khí nén thất thoát. Về lâu dài (1-2 năm) sẽ kinh tế hơn van Timer.

Kết luận

Đừng để một linh kiện nhỏ bé như Van xả nước tự động làm ảnh hưởng đến cả dây chuyền sản xuất tiền tỷ của bạn. Việc đầu tư lắp đặt đầy đủ bẫy nước tại các vị trí đáy bình tích, máy sấy và bộ lọc là giải pháp cơ bản và hiệu quả nhất để giữ cho khí nén khô sạch.

Hãy biến việc “xả nước” từ thủ công sang tự động hóa để loại bỏ rủi ro do con người gây ra.

Bạn cần tư vấn giải pháp xử lý nước trong khí nén?

Hệ thống khí nén của bạn đang gặp tình trạng phun ra nước? Bạn không biết nên lắp loại van xả nào vừa bền vừa rẻ?

Hãy liên hệ ngay với PSI Việt Nam. Với kho phụ tùng đa dạng các loại van xả nước (Jorc, SMC, Orion, Parker…) và đội ngũ kỹ thuật thực chiến, chúng tôi sẽ khảo sát và tư vấn cho bạn giải pháp lắp đặt tối ưu nhất.

PSI Việt Nam – Cam kết khí nén Khô & Sạch cho nhà xưởng của bạn.

Bản quyền nội dung thuộc về PSI Việt Nam. Mọi sự sao chép cần ghi rõ nguồn.