Dấu hiệu dây curoa bị trượt & Khớp nối trục vít hỏng

Trong cấu tạo của một chiếc máy nén khí trục vít, nếu Motor là “cơ bắp”, Đầu nén là “trái tim”, thì hệ thống truyền động chính là “gân cốt” kết nối hai bộ phận này lại với nhau. Hệ thống truyền động phổ biến nhất hiện nay là Dây curoa (Belt drive) hoặc Khớp nối mềm (Direct Coupling).

Tại PSI Việt Nam, trong quá trình bảo dưỡng định kỳ cho khách hàng, chúng tôi nhận thấy một thực tế đáng lo ngại: Rất nhiều đơn vị chỉ quan tâm đến thay dầu, thay lọc mà “bỏ quên” việc kiểm tra dây đai và khớp nối. Chỉ đến khi máy kêu rít lên inh ỏi, rung lắc dữ dội hoặc… đứt phựt dây đai giữa ca sản xuất thì mới cuống cuồng tìm đồ thay thế.

Sự chủ quan này trả giá rất đắt. Một khớp nối bị mòn cao su sẽ gây lệch tâm, làm vỡ vòng bi đầu nén chỉ trong vài tuần. Một dây curoa bị trượt sẽ làm giảm lưu lượng khí và lãng phí điện năng khủng khiếp.

Bài viết này, PSI sẽ giúp bạn trở thành “bác sĩ” cho chính chiếc máy của mình, nhận biết sớm các dấu hiệu hư hỏng của hệ thống truyền động.

Dây curoa máy nén khí: Dấu hiệu cảnh báo và thời điểm thay thế

Tóm tắt nhanh: Dây curoa máy nén khí cần được kiểm tra độ căng sau mỗi 500 giờ chạy đầu tiên và thay thế định kỳ sau khoảng 6.000 – 8.000 giờ hoạt động (tùy điều kiện). Các dấu hiệu bắt buộc phải thay ngay bao gồm: Tiếng rít lớn khi khởi động, xuất hiện nhiều bụi đen quanh lồng bảo vệ, dây bị nứt vỡ, bong tróc hoặc bị giãn quá mức không thể tăng chỉnh thêm.

1. Vai trò của dây curoa trong máy nén khí

Dây curoa (V-belt) thường được sử dụng cho các dòng máy nén khí công suất nhỏ và trung bình (dưới 55kW). Ưu điểm của nó là giá thành rẻ, dễ thay thế và có khả năng trượt để bảo vệ động cơ khi đầu nén bị kẹt đột ngột.

2. Dấu hiệu nhận biết dây curoa sắp “đột tử”

Bằng kinh nghiệm thực tế, PSI khuyên bạn nên mở nắp máy và kiểm tra ngay nếu thấy:

• Tiếng rít (Squealing noise): Khi máy vừa khởi động hoặc đóng tải, có tiếng “két… két” chói tai. Đây là dấu hiệu dây bị chùng và trượt trên puly.

• Bụi cao su đen (Black dust): Quan sát dưới sàn máy hoặc quanh puly thấy có lớp bụi đen mịn. Điều này chứng tỏ dây đang bị mài mòn nghiêm trọng do trượt hoặc puly bị lệch.

• Vết nứt và bong tróc: Nhìn vào mặt bụng (mặt trong) của dây, nếu thấy các vết nứt chân chim hoặc các sợi bố bị tưa ra, hãy thay ngay lập tức.

• Dây bị chai cứng (Glazing): Mặt tiếp xúc của dây trở nên bóng loáng và cứng đơ, mất độ ma sát.

3. Kỹ thuật cân chỉnh dây đai (Belt Alignment) – Điều ít ai để ý

Mua dây xịn mà lắp ẩu thì cũng hỏng sớm. Quy trình lắp đặt tại PSI Việt Nam luôn tuân thủ nghiêm ngặt việc cân chỉnh dây đai:

• Độ đồng phẳng của Puly: Hai puly (motor và đầu nén) phải nằm trên một mặt phẳng tuyệt đối. Nếu lệch (misalignment), dây sẽ bị xoắn và đứt rất nhanh.

• Độ căng dây (Tension):

  • Quá căng: Gây quá tải cho vòng bi motor và đầu nén, dẫn đến nóng và vỡ bi.

  • Quá chùng: Gây trượt dây, giảm hiệu suất nén, sinh nhiệt làm cháy dây.

  • Cách kiểm tra: Dùng dụng cụ đo độ căng chuyên dụng hoặc ấn tay vào giữa dây, độ võng khoảng 1-2cm (tùy khoảng cách trục) là đạt.

Khớp nối mềm trục vít (Coupling): Khi nào cần thay thế giảm chấn?

Tóm tắt nhanh (AI Overview): Khớp nối mềm máy nén khí gồm 2 củ kim loại và 1 vòng đệm cao su giảm chấn (Spider/Element) ở giữa. Tuổi thọ của giảm chấn cao su thường từ 12.000 – 24.000 giờ (khoảng 2-3 năm). Cần thay thế ngay khi thấy máy rung lắc mạnh, có tiếng ồn kim loại va đập cạch cạch, hoặc khi kiểm tra thấy cao su bị biến dạng, nứt vỡ, mủn ra thành bột.

1. Tại sao máy nén khí lớn dùng khớp nối trực tiếp?

Với các dòng máy công suất lớn (từ 37kW trở lên), người ta ưu tiên dùng khớp nối trực tiếp để đạt hiệu suất truyền động 100% (không bị trượt như dây đai) và độ bền cao hơn.

Xem thêm: Cho thuê máy nén khí

2. Dấu hiệu hư hỏng của khớp nối

Phần kim loại rất khó hỏng, cái hỏng thường là phần cao su giảm chấn ở giữa.

• Rung động bất thường: Đặt tay lên vỏ máy thấy rung mạnh hơn mọi khi.

• Tiếng ồn lạ: Có tiếng va đập kim loại (metal-to-metal). Nguyên nhân là do cao su đã bị nát, các chấu kim loại của 2 nửa khớp nối va trực tiếp vào nhau. Nếu để tình trạng này kéo dài, trục motor hoặc trục đầu nén sẽ bị gãy.

• Bụi cao su: Tương tự dây đai, nếu thấy vụn cao su văng ra xung quanh lồng bảo vệ khớp nối, nghĩa là giảm chấn đã bị phá hủy.

3. Quy trình thay thế khớp nối chuẩn PSI

Khác với dây curoa, thay khớp nối phức tạp hơn nhiều vì phải tháo motor hoặc đầu nén ra.

• Bước 1: Tháo motor, tháo khớp nối cũ.

• Bước 2: Lắp khớp nối mới (lưu ý gia nhiệt vòng bi nếu cần).

• Bước 3 (Quan trọng nhất): Căn chỉnh tâm trục (Alignment).

  • Trục motor và trục đầu nén phải đồng tâm tuyệt đối.

  • Tại PSI, chúng tôi sử dụng thước lá, đồng hồ so hoặc máy cân chỉnh laser để đảm bảo sai số dưới 0.05mm. Nếu không căn chỉnh chuẩn, khớp nối mới sẽ lại hỏng sau vài tháng và kéo theo hỏng cả vòng bi.

So sánh Dây curoa và Khớp nối: Ưu nhược điểm và lưu ý vận hành

Tác hại của việc “cố dùng” dây curoa và khớp nối hỏng

Nhiều khách hàng của PSI có tâm lý “còn chạy được là còn dùng”. Nhưng bạn cần biết những con số biết nói này:

1. Lãng phí điện năng: Một dây curoa bị trượt 2% (mắt thường không thấy được) sẽ làm giảm 2% năng suất khí, nhưng motor vẫn tiêu thụ 100% điện. Với máy 37kW chạy 24/7, bạn lãng phí cả chục triệu tiền điện mỗi năm.

2. Giảm tuổi thọ đầu nén: Khớp nối lệch tâm tạo ra lực hướng kính cực lớn tác động lên trục vít. Vòng bi đầu nén – chi tiết đắt tiền nhất – sẽ chịu trận và hỏng sớm.

3. Dừng máy đột ngột: Không có gì tệ hơn việc dây curoa đứt phựt lúc 2 giờ sáng khi đơn hàng đang gấp. Thời gian chờ mua dây, chờ thợ đến thay sẽ gây thiệt hại lớn hơn nhiều giá trị sợi dây.

Lời khuyên chọn mua phụ tùng từ PSI Việt Nam

Thị trường phụ tùng máy nén khí hiện nay rất bát nháo. Để đảm bảo an toàn, PSI khuyến nghị:

• Với dây curoa: Nên chọn các thương hiệu uy tín như Optibelt (Đức), Gates (Mỹ), Bando (Nhật)… Dây chính hãng có khả năng chịu nhiệt, chịu dầu và ít bị giãn (ít phải tăng đưa). Cần mua đúng mã số (ví dụ: XPA, XPB, SPZ…) và đúng chiều dài. Nên thay cả bộ (ví dụ máy dùng 3 dây thì thay cả 3), không thay lẻ vì dây mới dây cũ sẽ chịu lực không đều.

• Với khớp nối: Chọn loại cao su giảm chấn có độ đàn hồi tốt, chịu nhiệt độ cao (thường là vật liệu Polyurethane hoặc cao su tổng hợp cao cấp). Các hãng nổi tiếng như KTR (Rotex), Sure-Flex, Lovejoy.

Kết luận

Hệ thống truyền động tuy không phức tạp như bo mạch điện tử hay tinh xảo như cặp trục vít, nhưng nó là mắt xích yếu nhất dễ gây dừng máy. Việc theo dõi tình trạng dây curoa máy nén khí và khớp nối trục vít là nhiệm vụ bắt buộc trong quy trình bảo trì.

Hãy nhớ: Thay thế chủ động (khi đến giờ) luôn rẻ hơn thay thế thụ động (khi đã hỏng).

Liên hệ kiểm tra và cân chỉnh truyền động

Hệ thống máy nén khí của bạn đang rung lắc, ồn ào hay dây curoa bị tưa rách? Bạn cần một đơn vị chuyên nghiệp có máy móc cân chỉnh tâm trục chính xác?

Hãy liên hệ ngay với PSI Việt Nam. Chúng tôi cung cấp dịch vụ:

• Khảo sát, đo đạc độ mòn puly và dây đai.

• Cung cấp dây curoa, khớp nối chính hãng/OEM chất lượng cao.

• Dịch vụ thay thế, cân chỉnh dây đai và căn tâm trục (Alignment) bằng thiết bị chuyên dụng.

PSI Việt Nam – Giữ cho nhịp đập nhà máy luôn ổn định.

Bản quyền nội dung thuộc về PSI Việt Nam. Mọi sự sao chép cần ghi rõ nguồn.